Cosplay Türkiye

Neden Cosplay Yaparız? Cosplay’in Ardındaki Psikolojiye Bir Göz Atalım

Bu yazıyı okuyanların öncelikle cosplay’in ne olduğundan haberdar olduğunu, yeterli bilgi birikimi olduğunu varsayıyorum. Cosplay’in ne olduğunu bilen okurlar bir sonraki paragraftan devam edebilir. Bilmeyen varsa şayet: Cosplay, “costume” ve “play” kelimelerinin birleştirilmesi ile oluşturulmuş; dünyada milyonlara, ülkemizde ise binlere hitap eden bir sanat, bir hobidir. Çeşitli aksesuarlar ve kostümler kullanılarak herhangi bir yerdeki (Anime, Manga, Film, Oyun, Kitap vs.) veyahut kişinin kendince oluşturduğu orijinal karakterin canlandırıldığı kostüm ve performans sanatıdır. Daha fazla bilgi için cosplay ile ilgili diğer yazılarımıza göz atabilirsiniz. Şimdi asıl konumuza gelelim, neden cosplay?

neden cosplay

Çeşitli karakterleri canlandırmak/taklit etmek her zaman eğlenceli ve hayatımızın bir parçası olmuştur. Çocukken oynadığımız oyunlardaki gibi mesela. Yada hayvanlar ve tanrılar gibi giyinen antik insanları göz önüne alabiliriz. Bunun en iyi örneği Mısırlılar. Mitik karakterler gibi giyinip kendileri için önemli olan hikayeleri tekrarladılar. Modern insanda da durum böyledir. Örneğin –ülkemizde olmasa da- Cadılar Bayramı’nda insanlar çeşitli karakterlerin kostümlerine bürünüyor, yada yılbaşında Noel Baba gibi giyiniyorlar.

The Big Bang Theory Dizisindeki Cosplay ile İlgili Bir Bölümden Kesit

Cosplay, ekspresyonist bir hobidir diyebiliriz. Duygu, düşünce ve arzuların dışa vurumudur. Ee bu insanlar manyak mı? Neden vakitlerini ve paralarını böyle şeylere harcıyorlar? Neden “düzgün” bir hobi edinip duygu düşüncelerini öyle dışa vurmuyorlar?

“Kaçmanın peri masallarının başlıca işlevlerinden birisi olduğunu iddia ettim ve onları onaylamadığımdan beri kaçışın sık sık kullanıldığı küçümseme veya merhamet konusunu kabul etmemekteyim. Cezaevinde olup da dışarı çıkıp eve gitmeye kalkan bir adam neden küçümsenmeli? Veya bunu yapamayıp hapishane ve duvarlar dışında konular hakkında konuşursa? Dış dünya, sırf mahkum onu göremiyor diye daha az gerçek olmayacaktır.”

-J.R.R. Tolkien

Cosplay, sosyal yelpazenin iki tarafı arasındaki köprülerden biri haline geldi. İnsanlar fikirlerini ifade etme konusunda daha özgür olduklarında zihinlerinin diğer ilginç tarafını diğerleriyle keşfedip kucaklamaya başladı. Arkadaş edinmek veya hayatını kabul etmek için uğraşan bir kişi, şimdi dışarıda yaşayanlarla ortak bir şeyler bulabilir.

21. Yüzyıl Usulü Kıyafet Balosu, Cahit Akyol/Hürriyet Gazetesi, 21 Tem 2012

Kendini geek altkültüründen tanımlayan her insan yanlış anlaşılmalar konusunda bir şeyler yaşamış olabilir ancak cosplayerlar kültürel karışıkların sonuçlarıyla en çok yüzleşenler olmuşlardır. Bazı insanlar bir kişinin neden bir süper kahraman veya video oyunu karakteri gibi giyindiğini garipsemekte ve cosplay etkinlikleri yapıldığında orada bulunan bazı medya organları da genellikle cosplayer’ları garip bireyler olarak tasvir etmekte. Soldaki görselde zamanında gazeteye çıkan bir habere atılan başlık ve içeriği görebilirsiniz.

Hayır, bu insanlar şizofren falan değil. Bu insanlar bir şeylerin hayranı. Bu insanlar yaratıcı. Video oyunlarına bayılıyor, çizgi-roman ve manga okuyor; bir ton film, dizi ve anime izliyorlar. Buna rağmen hala gerçeklerin içerisinde yaşıyorlar. Emin olduğum bir şey var ki o da bu insanların hemen hemen hepsi uzay gemilerinin var olduğu, büyünün gerçek olduğu, süper kahramanların günü kurtardığı bir gerçeklikte yaşamak ister.

Cosplay, bu isteklerin bir nevi gerçekliğe dökülmüş, hayal gücünün çayırda koşan at misali özgür olduğu ve insanların bir süreliğini de olsa gerçeklikten koptuğu bir hobidir.

Cosplayer’lar kısıtlı zaman ve parayla mükemmel işler ortaya koyabilir. Öyle ki bazı çalışmalar muazzam aksesuarlar, yüz ve vücut protezleri, elektronik ve mekanik aksanlar içerebilmekte. Hatta kimileri o kostümler içerisinde yardım almadan oturup kalkamıyor, kapıdan dahi geçemiyorlar.

Ancak, Cosplayer’lara kendilerini bu kadar özenle geliştirme konusunda ne ilham veriyor? Olayı inceleyen psikologlar, giyinmeyi cazip hale getiren ve ödüllendiren bireysel ve topluluk özelliklerini ortaya koydu.

California Üniversitesi klinik psikoloğu Robin S. Rosenberg’e göre, bir cosplayer belirli bir kostümü seçtiğinde, genellikle belirli bir karaktere bürünüyorlar çünkü bu rolle ilgili bir şey onlar için kişisellik taşıyor.

Rosenberg, insanların kurgusal karakterleri (Özellikle süper kahramanları) nasıl yorumladığını ve kucakladıklarını geniş bir biçimde incelemiş. Live Science’da yaptığı konuşmada, konferans salonunda cosplayer’ları gördükten sonra cosplay’e ilgi duymaya başladığını söyledi.

Rosenberg, “Psikolojik olarak hepimiz günden güne farklı roller oynuyoruz.” dedi. “Değişik yönlerimiz farklı bağlamlarda ön plana çıkıyor… Benim açımdan bir psikolog, bir anne, bir eş olmak gibi. Gerçek hayattaki rolleri ile bir kostüm giydiklerinde ön plana çıkan rollerini çok merak ediyorum.”.

Rosenberg, bazı kostümlerin bazı kişilere kişisel zorluklarla baş etmenin bir yolunu sunabileceğini düşünüyor. Örneğin Batman, travma geçiren biri için ayrıca anlamlı bir cosplay seçimi olabilir. Çocukluğunda yıkıcı bir travma geçiren karanlık bir süper kahraman.

“İnsanlar Batman gibi giyindiğinde, birçoğu kendi travmatik deneyimlerine sahip olmaktan söz ediyor. O kurtuldu ve deneyiminden anlam ve amaç buldu ve onlara ilham kaynağı oldu.” diyen Rosenberg, Wonder Woman’ın da birçok kadın için dayanıklı ve popüler bir seçim olduğuna dikkat çekti. “Bu, cosplayer’lar için Wonder Woman gibi giyinmek, onun gücünü kucaklamanın bir yoludur.” dedi.

Birçok insanın asosyal tanımladığı insanlarla görüşen Rosenberg duruma çok şaşırdığını belirtti. “Kostüm giydiklerinde daha sosyal davranışlar sergiliyorlar.” dedi. Ayrıca; bazen bir kostüm giymenin, kişinin sahip olduğunu bilmediği özgüveninin ortaya çıktığını ve gerçek yaşamdaki utangaçlığın üstesinden gelmesine yardımcı olduğunu söyledi. “Bir yandan giydiğiniz kostüm dışarı bir adım atmanızı sağlayabilir ama öte yandan, sahip olmadığınız bir karaktere bürünmenize de sebep olabilir.”

Öte yandan  psikolog  Dr. Andrea Letamendi, “Bu insanlar yaratıcılık için, sosyalleşmek ve arkadaşlarıyla takılmak için cosplay yapıyorlar. Çünkü karakterlerle özdeşleşiyorlar ve bu onlar için anlamlı” ifadelerinde bulundu. “İnsanların cosplay yapmasının başlıca sebebi eğlenceli olmasıdır. Burada bir anormallik tespit edemezsiniz. Cosplay; müzik yapmak, futbol oynamak gibi bir hobi. Hiçbir farkı yok.”

Aynı zamanda buraya tıklayarak Dr. Letamendi’nin cosplay psikolojisi üzerine olan çalışması hakkında daha fazla detaya ulaşabilirsiniz.

Peki siz neden cosplay yapıyorsunuz? Cosplay yapmak size ne hissettiriyor veya ne katıyor? Düşüncelerinizi yorum atarak bizimle paylaşın. :)